OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA BESLENME


OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA BESLENME

 

Çocukların sağlıklı yetişkin bireyler olabilmesi, anne karnından başlayarak sağlıklı bir ortamda büyümelerine bağlıdır. Bir-beş arası çocukları kapsayan erken çocukluk dönemi; 1-2 yaş oyun çağ ve 3-6 yaş arası da okul öncesi dönem olarak ikiye ayrılır. Okul öncesi dönemde çocuğun dünyası, okul arkadaşları, öğretmenler ve toplumdaki diğer bireylerle birlikte genişler. Çevreden aldığı uyarılar çocuğun fiziksel, zihinsel ve ruhsal yönden büyümesinde ve gelişmesinde etkin rol oynar. Okul öncesi çocuklar, her ne kadar yeni yiyecekleri denemek konusunda isteksiz iseler de, yiyecekler hakkında çok meraklı ve araştırmacıdırlar ve aile sofrasındaki yemeklere katılmaktan hoşlanırlar.

 

Okul öncesi çocuklardaki beslenme hedefleri; normal büyüme ve gelişimini, çeşitli besinlerden tüketmesini ve ileriye yönelik sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmesini sağlamaktır.

Okul öncesi dönemde sağlıklı beslenme alışkanlık kazanılması aşağıda konular bakımından temel oluşturur:

 

Çocuğun sağlıklı büyüme ve gelişmesini destekler. Çocuklarda demir yetersizliğinden kaynaklanan anemi, yetersiz beslenme, obezite ve erken diş çürümesi gibi sağlık sorunlarını önler. Çocuklarda yaşam boyu sağlığın korunmasına ve yetişkin dönem kronik hastalıkların (kalp damar hastalıkları, tip 2 diabetes mellitus, hipertansiyon, bazı kanser türleri ve osteoporoz gibi) oluşum riskinin azaltılmasına yardımcı olur.

 

Bize de sağlık profesyonelleri olarak bu konuda çok iş düşüyor.

İmmün ve gastointestinal sistemleri tam anlamıyla gelişmemi olan bu ya grubu çocuklarda besin kaynaklanan hastalık riskinin azaltılabilmesi için çocuklara ve ailelerine sağlıklı beslenme ilkelerini çok iyi anlatmalıyız.

 

OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARDA BESLENME

Okul çağı; 6-12 yaş grubundaki çocukları kapsar. Okul çağında yavaş, ancak sürekli olan büyüme ve gelişme ergenlik döneminde artar.

Büyüme süreci önemli miktarda enerji ve yeni dokuların yapımı için daha fazla miktarda protein, mineral ve vitamin gerektirir. Enerji ve besin ögelerinin yeterli ve dengeli karşılanabilmesi için bu yaş grubu çocukların tüketmeleri gereken besinlerin iyi kaliteli ve yeterli miktarlarda olması önem taşır.

 

Çocuğun toplum yaşamına ilk kez bilinçli olarak girdiği okul çağı dönemde, genellikle okulda ve okul dışında tek başına kalan çocukta yanlış beslenme alışkanlıkları sıkça görülmektedir. Çocuğun ne miktarda ve hangi tür besinlere ihtiyaç olduğunu bilmemesi, düzensiz besin alımı, yanlış besin seçimi, besinlerin hazırlanması, pişirilmesi ve saklanmasındaki hatalı uygulamalar, okullarda verilen ve yenilen besinlerin uygun olmayışı beslenme sorunlarına neden olmaktadır.

Bu çağı çocuklarda görülen başlıca beslenme sorunları zayıflık veya şişmanlık, anemi (kansızlık), vitamin yetersizlikleri, iyot yetersizliği ve diş çürükleridir. Bunların yanında, bu çağ çocuklarında son yıllarda görülen şişmanlıkların artışı ile metabolik sendrom riski de ilişkilendirilmektedir.

Çocuklarda beslenme çocuğun yaşına, cinsiyetine,
vücut ağırlığına, fiziksel aktivitesine göre düzenlenmelidir.
Okul çağı çocukların beslenme alışkanlıklarını aile ve arkadaş
çevresi etkiler. Ayrıca reklamlar, okulda beslenme durumunun denetlenmemesi, çocuğu yanış beslenme alışkanlıklarına yöneltir. Bu nedenle çocuğun yeterli ve dengeli beslenebilmesi
için çocuğun, ailenin ve okul yönetimindeki kişilerin ve
öğretmenlerin beslenme konusunda eğitilmeleri önemlidir.


ADOLESAN DÖNEMİ BESLENME

Adölesan dönemi insanda büyüme ve gelişmenin en hızlı olduğu, çocukluktan erişkinliğe geçişi kapsayan özel bir dönemdir (1,2). Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 10-19 yaş grubunu adölesan, 15- 24 yaş grubunu gençlik dönemi olarak tanımlamaktadır. Türkiye'de toplumun %29.1'ini DSÖ'ye göre adölesan döneminin bir parçası olan 15 yaş altı nüfus da içine alan grup oluşturmaktadır (2,3). Bu dönemde adölesanlar yalnızca fiziksel olarak değil, bilişsel ve psikososyal yönden de gelişimlerini sürdürmektedirler. Gençler; kimlik arayışı içindedir, bağımsız olmaya, kabul görmeye çabalar ve dış görünüşleri ile fazla ilgilidirler. Düzensiz öğün ve öğün aralarında atıştırma örüntüsü, ev dışında yemek yeme alışkanlığı ve ayak üstü beslenme (fast-food) biçimi, beslenme alışkanlıklarının tipik özelliklerindendir. Bu alışkanlıkları genellikle aile, akranlar ve medyayı kapsayan birçok etmen etkilemektedir

Bu anlamda okul temelli sağlıklı beslenme programlarının (sağlık beslenme eğitimleri, okul kantininde sağlıklı yiyeceklerin satılması vb.) bu sorunun çözümünde önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu kapsamda sağlık profesyoneli (hemşire, hekim vb.), okul yönetimi, aileler, öğretmenler, kantin, yemekhane işletmecileri arasında işbirliğinin sağlanması programın başarısı açısıdan büyük önem taşımaktadır.




IMG_1508.jpeg        IMG_1725.jpeg